protestantse-kerk-logo


[UPDATE] Groot onderhoud orgel Westerkerk

Geplaatst op

De afgelopen weken is orgelmaker Geurt de With – van de fa. Hendriksen en Reitsma uit Nunspeet – met zijn compagnon bezig geweest herstel aan het orgel uit te voeren.

Reeds vele jaren lag er een plan voor groot onderhoud, maar nu de beide wijkgemeenten samen op weg zijn naar een fusie, kon – met steun van de Van Gelderstichting – tot uitvoering van dit herstelplan worden overgegaan. Alle pijpen worden schoongemaakt en waar nodig hersteld. Ook worden alle verbindingen tussen toets en ventiel afgeregeld en lekken in pijpen of windkanalen gedicht. Maar is ook veiligheidsmotief in het geding. Eerder moesten de organisten op een ladder klimmen om de pedaalpijpen te kunnen stemmen. Tja, en dan leek het liturgisch centrum wel in een afgrond te liggen… Nu worden de twee pedaalladen een halve meter lager geplaatst, zodat men er op stahoogte bij kan om te stemmen. Ook krijgen de tongen in de registers Kromhoorn,
Trompet en Fagot een nieuwe behuizing door de nieuwe zgn. stevels.

De werkzaamheden zullen naar verwachting begin december zijn afgerond. Onderaan dit bericht treft u enkele foto’s van het geheel.

Op foto 12 is te zien hoe de orgelmaker een pijp stemt. Met een zgn. stemijzer tikt hij de opgerolde stemkrul aan. Zo maakt hij die krul korter of langer. Dat heeft invloed op de toon die een fractie hoger of lager wordt. Onderin staat een klein kastje met groene verlichting. Dat is het elektronische stemapparaat. Wanneer de lichtjes knipperen is de toon instabiel, staan ze stil, dat is de juiste toonhoogte bereikt. Er is ook een klein klaviertje zichtbaar. Hiermee kan de orgelmaker een volgende toets induwen. Automatisch klinkt dan de volgende pijp. Zo hoeft hij niet steeds naar beneden te lopen of een hulpje in te huren dat beneden achter het grote klavier steeds op afroep de volgende toets induwt.

Op foto 14 en 15 is de nieuwe loopplank te zien. Deze is de helft breder en dikker dan de vorige. Ook de kubus is te zien als gemakje om op te zitten of te staan.

UPDATE 30 november:

Op foto 16 (galerij onder) kijk je recht op het register Mixtuur van het hoofdwerk. Daar spreken bij het indrukken van een toets 4 pijpjes tegelijk. Omdat ze zo klein als potloden zijn, geven ze een hoge, maar frisse klank: de typische kerkorgelklank. Op foto 16 en 20 is vooraan het register Trompet te zien. De kleinere pijpen hebben een ‘pet’ (dekseltje) op om ze beter op toon te kunnen brengen. Op foto 23 zijn allerlei slangen te zien: zij voeden de frontpijpen van het rugwerk met lucht. Op de orgelbodem is de tremulant gemonteerd (foto 22). Het is een schokbalg die het ‘bibberen’ van de klank voortbrengt.

In het rugwerk en het hoofdwerk hangt tegenwoordig een microfoon (foto 21): de jongens van de nieuwe geluidsinstallatie mixen achter hun klanktafel – achter in de kerk – de orgelklank met de
gemeentezang tot een evenwichtig geheel.

Het register Fagot is belangrijk voor een stevige bastoon in het Pedaal (voetenklavier). Het zijn grote lange pijpen met een stemkruk (foto 17) om de messing tong in de pijp strakker of losser te laten trillen, waardoor de toon hoger of lager wordt. In het verleden was de toon wat bleek, maar de orgelmaker heeft op elke pijp een stuk erop gesoldeerd. (foto 18) om de toon donkerder te maken. Het zijn echte ‘knorrepotten’… Ook bleek dat de pijpen te weinig lucht kregen. Hier boort de orgelmaker de gaten wijder (foto 19) en met een schuifmaat bepaalt hij de juiste opening (22 mm).